|
نمونه برداري ماهي و فرآورده هاي آن جهت آناليز
تاييد ماهي و محصولات آبزي نياز به اخذ نمونه با استفاده از الگوها و روشهاي معتبر نمونه برداري دارد. اين نمونه ها را ميتوان در محلهاي تخليه صيد درطي فرآوري ، در سردخانه ها ،قبل از بارگيري و يا هر جا و هر زمانيكه نياز به حصول اطمينان از سلامت و تضمين كيفيت ماهي با شد ،اخذ كرد . روش نمونه برداري بايد به گونه اي باشد كه نمونه اخذ شده نماينده اي از بهر محموله (lot ) بوده و از زمان نمونه برداري تا زمانيكه مورد آزمايش قرار ميگيرد دستخوش تغيير نگردد
1) نمونه برداري جهت ارزيابي تازگي ماهي :
نمونه برداري از ماهيان (جهت ارزيابي تازگي آنها )كه در محلهاي تخليه صيد يا در طي عمده فروشي آنها صورت ميگيرد و بوسيله اتحاديه اروپا مورد توصيه قرار گرفته شده در جدول يك آورده شده است . همچنين نمونه برداري از ماهي قبل از تخليه آن در كارگاه ( بويژه بعنوان قسمتي از برنامه تضمين كيفيت HACCP مي تواند بر اساس برنامه نمونه برداري ارائه شده در جدول 2 صورت پذيرد .
جدول يك : نمونه برداري در محلهاي تخليه صيد يا در خلال فروش اوليه
| ميزان محصول تخليه شده يا فروشي(برحسب تن) |
حداقل ميزان نمونه برداري ( بر حسب كيلوگرم) |
| كمتر از 5 |
8 |
| 15-May |
20 |
| 40-15 |
40 |
| 60-40 |
60 |
| 80-60 |
80 |
| 100-80 |
100 |
| 100و بيشتر |
120 يا بيشتر٭ |
٭در صورتيكه وزن محموله به هر ميزان بيش از 120 تن باشد به تعداد نمونه برداري (120) 08/0 درصد اضافه شود.
جدول شماره 2 : نمونه برداري جهت ارزيابي تازگي ماهي در سطح كارگاه
| تعداد ماهي در هر بهر (N) |
تعداد ماهي جهت نمونه برداري(N) |
حداكثر ميزان مورد قبول خطا(C) |
| 15-Feb |
2 |
صفر |
| 25-16 |
3 |
صفر |
| 90-26 |
5 |
صفر |
| 150-91 |
8 |
1 |
| 500-151 |
13 |
1 |
| 1200-501 |
20 |
2 |
| 10000-1201 |
32 |
3 |
| 35000-10001 |
50 |
5 |
| 500000-35001 |
80 |
7 |
| 500001يا بيشتر |
125 |
10 |
بهره برداري از جدول 2 نياز به تخمين تعداد ماهي دريك بهر ميباشد . اين عمل ميتواند با توزين 10 ماهي از يك بهر كه بطور تصادفي برداشته شده و ارزيابي ميانگين وزن يك ماهي صورت گيرد . در اينصورت تعداد ماهي در بهر معادل با وزن بهر تقسيم بر ميانگين وزن يك ماهي خواهد بود .
2) نمونه برداري جهت انجام آزمايشات ميكروب شناسي:
جهت كنترل ميكروبيولوژيكي ماهي و فرآورده هاي آن نياز به اخذ 5 نمونه ( 5 =n ) بازاي هر بهر در شرايط بهداشتي و آسپتيك ميباشد كه خوب است از روش نمونه برداري دو مرحله اي (0 = cو 5 = n ) براي سالمونلا و ليستريا منوسيتوژن و براي ساير ميكرو ارگانيسمها از طريق روش نمونه برداري سه مرحله اي (2يا1 = cو 5 = n ) استفاده كنيم . جهت توضيح بايستي ذكر كرد كه C حداكثر تعداد نتايج مثبت ميباشد كه ميتواند ميزان آن از ميزان m ( حداقل ميزان قابل قبول ) بيشتر باشد .
جهت حصول اطمينان از رعايت سيستم مراقبت نياز به نمونه برداري از آب و يخ كارگاه جهت انجام آزمايشات ميكروبي ميباشد . بدين منظور لازم است كه از دستورالعملهاي استاندارد آزمايشگاهي كه قبلاً ارسال شده است استفاده گردد .
3) نمونه برداري از ماهي جهت اندازه گيري هيستامين :
در استاندارد هاي اروپا جهت اينكار نياز به استفاده از روش نمونه برداري سه مرحله اي زير ميباشد :
2=C و 9= N
g 100/mg10= m
g 100/mg20= M
(تعداد نمونه اخذ شده 9عدد ميباشد كه نتيجه مربوط به7 نمونه بايستي كمتر از g 100/mg10 و دو نمونه ميتواند حداكثر تا g 100/mg20 نيز باشد درصورت ميزان هيستامين در هيچ يك از نمونه ها نبايستي بيش از g 100/mg20 گوشت ماهي باشد . )
در موارديكه ماهيان با آنزيم ، آماده سازي شده باشند مقادير m و M تا دو برابر بيشتر مورد قبول ميباشد .
4) نمونه برداري از ماهي جهت آزمايش جيوه:
جهت آزمايش جيوه 5 نمونه از هرگونه ماهي تخليه شده گرفته ميشود . آزمايش آناليز جيوه با مخلوط كردن 5 نمونه اخذ شده با همديگر انجام خواهد شد كه در اينصورت نتجه حاصله نماينده ميانگين ميزان جيوه خواهد بود .
5) نمونه برداري از محصولات فرآوري شده جهت ارزيابي كيفيت ، نشانه گذاري و توزين آنها :
نمونه برداري از ماهي و محصولات آن جهت ارزيابي كيفيت ، نشانه گذاري ، توزين يا ساير آزمايشاتي كه نياز به تخريب و صدمه زدن به محصول نيست براساس روشهاي نمونه برداري دستورالعمل كد كس غذا و بر اساس ميزان كيفيت مورد قبول 5/6 درصد ( %5/6=AQL )
صورت ميگيرد . اين روشها در جداول 3 و4 آورده شده است، جدول 3 جهت بازرسيهاي اوليه ( سطح بازرسي I ) بهرها صورت ميگيرد ، در حاليكه جدول 4 جهت بازرسيهاي مجدد و يا در موارد وجود اختلاف و دعوي حقوقي ( سطح بازرسي II ) استفاده ميشود .
همچنين از جدول 3 ميتوان جهت نمونه برداري در طي فرآوري نيز استفاده كرد . ميزان بهر را ميتوان با استفاده از ميزان توليد انجام گرفته در يك روز محاسبه و ارزيابي كرد. براي مثال ميزان نمونه گيري در يك ساعت معادل ميزان بهر تقسيم بر تعداد ساعات فرآوري خواهد بود . لازم به ذكر است C تعداد نمونه هايي ميباشد كه در هر بهر خصوصيات كيفي مورد نظر استاندارد را دارا نميباشد .
جدول 3: روش نمونه برداري كدكس غذا براي محصولات با بسته بندي اوليه ( %5/6= AQL ) (سطح بازرسي = I )
| تعداد جعبه ها در هر بهر (N) |
تعداد نمونه برداري(n) |
حداكثر ميزان نواقص قابل قبول (C) |
| 1) براي جعبه هاي كمتر از يك كيلوگرم |
|
|
| 4800 يا كمتر = N |
6 = n |
1 = C |
| 24000- 4801 |
13 |
2 |
| 48000 – 24001 |
21 |
3 |
| 84000 – 48001 |
29 |
4 |
| 144000- 84001 |
48 |
6 |
| 240000 – 14001 |
84 |
9 |
| بيش از 240000 |
126 |
13 |
| 2) براي جعبه هاي 5/4-1 كيلوگرمي |
|
|
| 2400يا كمتر = N |
6 = n |
1 = C |
| 15000-2401 |
13 |
2 |
| 24000 – 15001 |
21 |
3 |
| 42000 – 24001 |
29 |
4 |
| 72000 – 42001 |
48 |
6 |
| 120000 -72001 |
84 |
9 |
| بيش از 120000 |
126 |
13 |
| 3) براي جعبه هاي بيش از 5/4 كيلوگرمي |
|
|
| 600يا كمتر = N |
6 = n |
1 = C |
| 2000-601 |
13 |
2 |
| 7200-2001 |
21 |
3 |
| 15000- 7201 |
29 |
4 |
| 24000-15001 |
48 |
6 |
| 42000-24001 |
84 |
9 |
| بيش از 42000 |
126 |
13 |
جدول شماره 4 : روش نمونه برداري كدكس غذا براي محصولات با بسته بندي اوليه ( %5/6= AQL ) (سطح بازرسي = II )
| تعداد جعبه ها در هر بهر (N) |
تعداد نمونه برداري(n) |
حداكثر ميزان نواقص قابل قبول (C) |
| 1) براي جعبه هاي كمتر از يك كيلوگرم وزن |
|
|
| 4800 يا كمتر = N |
13= n |
2 = C |
| 24000- 4801 |
21 |
3 |
| 48000 – 24001 |
29 |
4 |
| 84000 – 48001 |
48 |
6 |
| 144000- 84001 |
84 |
9 |
| 240000 – 14001 |
126 |
13 |
| بيش از 240000 |
200 |
19 |
| 2) براي جعبه هاي 5/4-1 كيلوگرمي |
|
|
| 2400يا كمتر = N |
13= n |
2= C |
| 15000-2401 |
21 |
3 |
| 24000 – 15001 |
29 |
4 |
| 42000 – 24001 |
48 |
6 |
| 72000 – 42001 |
84 |
9 |
| 120000 -72001 |
126 |
13 |
| بيش از 120000 |
200 |
19 |
| 3) براي جعبه هاي بيش از 5/4 كيلوگرمي |
|
|
| 600يا كمتر = N |
13= n |
2 = C |
| 2000-601 |
21 |
3 |
| 7200-2001 |
29 |
4 |
| 15000- 7201 |
48 |
6 |
| 24000-15001 |
84 |
9 |
| 42000-24001 |
126 |
13 |
| بيش از 42000 |
200 |
19 |
منابع مورد استفاده :
1.WWW . Unido . org : Sampling of fish products for Analyses.
( اين دستورالعمل بر اساس آخرين ضوابط كدكس بين المللي مواد غذايي و اتحاديه اروپا توسط سازمان توسعه همكاريهاي صنعتي وابسته به سازمان ملل متحد تهيه شده است .)
|
|
|
|
