تاريخچه طاعون گاوي در جهان
اين بيماري شايديكي از اولين بيماريهاي واگيرو عفوني دام باشد كه تا كنون شناخته شده و در حدود 300سال از شناسائي آن مي گذرد(1700 ميلادي ) و در گذشته نه چندان دور عامل بسياري از تلفات عمده در دامهاي اهلي ووحشي بوده وشيوع آن بصورت پاندمي ( واگيري جهاني ) در گذشته عامل بروز قحطي و گرسنگي در نقاط مختلف جهان بخصوص آفريقا و آسيا محسوب ميگرديد. شناسائي ويروس و مطالعه روشهاي انتقال آن سبب شد تا با اعمال مقررات قرنطينه اي و ممنوعيت ورود دام از مناطق آلوده به مناطق پاك جهان، عملا“ بدون بهره گيري از واكسن از انتقال بيماري به مناطق پاك جهان نظير اروپا ، امريكا وبرخي نقاط ديگر جلوگيري گردد واين بيماري هرگز نتوانست به مناطق مذكور وارد شده و شيوع پيدا كند. در يكصد ساله گذشته وتا قبل از تهيه واكسن موثروزنده تخفيف حدت يافته كشت سلولي سويه پلورايت ( پلورايت مخترع واكسن زنده طاعون گاوي 1960 ) ،طاعون گاوي بطور متوالي با شيوع و انتشار در مناطق مختلف آفريقا و آسيا تلفات و خسارات عمده اي به سرمايه دامي كشورهاي مختلف وارد نموده است بطوري كه در واگيري سال 1940 در افريقا بيش از 20 ميليون راس گاو وگاو ميش ونشخوارگنندگان وحشي در اثر اين بيماري تلف گرديدند.
تاريخچه طاعون گاوي در ايران
براساس اطلاعات جمع آوري شده از آرشيوهاي مختلف از جمله اسناد موجود درسازمان دامپزشكي كشور و موسسه رازي طاعون گاوي براي اولين بار در سال 1924ميلادي برابر با سال ( 1303) از مرزهاي غربي واردايران شده و شيوع يافت واستانهاي آذربايجان و مناطق شمالي كشور را در بر گرفت. اين اپيدمي با بهره گيري از واكسن خاص ونيز كشتار دامهاي حساس و به جا گذاشتن خسارات شديد خاموش گرديد.در سال 1931 (1307) دومين مورد ثبت شده طاعون گاوي در كشور اتفاق افتاد، اين تاريخ با تاسيس موسسه تحقيقات واكسن و سرم سازي رازي ،كه در آن زمان عمده مسئوليت هاي آن تشخيص بيماري و توليد واكسن جهت پيشگيري و كنترل طاعون گاوي بوده ، مصادف ميباشد .
بيماري در سال 1949 – 1950 ( برابر با 1329 ) از ناحيه شرق كشور و از طريق ورود دامهاي آلوده از كشور افغانستان در استانهاي خراسان و سيستان و بلوچستان شيوع يافت و خسارات و تلفات قابل توجهي را برجاي گذاشت .در فاصله زماني سالهاي 1950- 1960 (1329 تا 1339 ) ظاهرا اثري از شيوع طاعون گاوي در كشورمشاهده نگرديد.در سال 1960(1339) بيماري مجددا از ناحيه شرق كشور واردشده و استانهاي خراسان و سيستان وبلوچستان را درگير نمود اين رخداد بيماري مقدمه اي بروقوع اپيدمي شديد همراه با انتشار وسيع و تلفات بسيار قابل توجه بودكه نهايتا طي سالهاي 1346 تا 1348 تلفات و خسارات سنگيني به صنعت دامپروري كشور وارد ساخت ،شدت تلفات و خسارات بحدي بود كه جهت كنترل بيماري دولت از امكانات ارتش و نيروهاي آن كمك گرفت. آخرين رخداد بيماري از ناحيه شرق كشور در سال 1981 ( 1360 ) ، بعداز گذشت حدود 12 سال ،با منشاء دامهاي آلوده وارد شده ازكشورهاي افغانستان و پاكستان اتفاق افتاد وبا انتشار سريع به برخي استانهامركزي كشور تلفات و خسارات زيادي را به جا گذاشت . در طي 20 سال گذشته 1360 تا 1380 وضعيت طاعون گاوي در كشور به شرح زير است :
-1360در خراسان با منشاء افغانستان و پاكستان و شيوع آن در استانهاي مركزي
-1366 – 1367 در خوزستان و همدان با منشاء ورود ويروس از كشور عراق و تركيه
-1368 در گيلان در اثر انتقال دامهاي آلوده -1369- 1370 ( 1991 ) در كردستان
-1371 – 1372 (1994 ) در آذر بايجان غربي،تهران،اراك و برخي استانهاي كشور با منشاء ورود دام آلوده از كشور عراق و تركيه
آخرين كانونهاي ثبت شده طاعون گاوي در ايران شامل: جزيره مينو استان خوزستان ناحيه اروند رود ، استان مركزي قريه داود آباد ، استان فارس بخش كوار ، استان كردستان شهرستان مريوان ، استان آذر بايجان غربي شهرستان سردشت(1372–1373)
وضعيت بيماري در جهان
تهيه و توليد واكسن زنده مؤثر طاعون گاوي بعداز سال 1965 و بكارگيري وسيع آن در سطح قاره آفريقا و آسيا نشان داد كه با بهره گيري از اين واكسن وانجام مقررات قرنطينه و كنترل تردد دام مي توان بيماري را محدود و آنرا به مرحله كنترل و ريشه كني سوق داد.بدين لحاظ اولين پروژه كنترل و ريشه كني طاعون گاوي تحت نام پروژه JP15 در سطح آفريقا مركزي شرقي و غربي به مرحله اجراء گذاشته شد (1975 تا 1980 ) و در اثر آن خسارات ناشي از بيماري در اين منطقه از جهان به حداقل خود رسيد . سپس سه برنامه ريشه كني منطقه اي طاعون گاوي تحت نام:
1) پروژه ريشه كني طاعون در غرب آسيا
(WAREC ) ( West Asia Rinderpest Eradication Compaign )
2)پروژه سارك در جنوب آسيا
(SAREC ) ( South Asia Rinderpest Eradication Compaign )
3)پروژه ريشه كني طاعون گاوي در افريقا
(PAREC) (Pan African Rinderpest Eradication Compaign)
با حضور فعال كشورهاي عضو در هر منطقه تحت ارشاد و راهنمائيOIE/FAO شروع به فعاليت نمودند.اگر چه بعد از اجراء موفقيت هايي داشتند و ليكن به اهداف نهائي پروژه كه ريشه كني بيماري در هر منطقه بود نائل نگرديد.اين پروژه ها عملا تا سال 1992–1993 در مناطق فوق الذكر فعاليت داشتند و در زمان تشكيل آنها كشورها عملا عضو هيچ كدام از پروژه ها ي مذكور نبودند ( بدليل جنگ و تحريم هاي مربوط به آن ) و از امكانات اين پروژه ها كمكي دريافت نداشتند.
درسال 1992 در نشست سالانه مجمع عمومي سازمان ملل و براساس بند 2501 منشور سازمان ملل برنامه جهاني ريشه كني طاعون گاوي را با هدف رفع تهديداين بيماري عليه امنيت غذا در جهان ، كاهش فقر و گرسنگي ، اشتغال زائي وافزايش درآمد ملي و روستائي و حفظ ذخائر ژنتيكي دام ، مورد تصويب قرار داد.
اين برنامه در پنجاه ويكمين نشست سالانه مجمع عمومي دفتر مبارزه با بيماريهاي واگير دام OIE) ( كه با حضور رؤساي دامپزشكي كشورهاي عضو در پاريس تشكيل گرديدمطرح شده و برنامه ريشه كني طاعون گاوي تدوين شده توسطOIE مورد تصويب قرار گرفت و سال 2010 سال پاياني واعلام پاك شدن جهان از طاعون گاوي ناميده شد، با شعار :
دنياي بدون طاعون گاوي(The World without Rinderpest )
با اين مصوبه عملا پروژه هاي سه گانه PARC-SAREC-WAREC درهم ادغام و زير چتر برنامه GLOBAL RINDERPEST ERADICATION PROGRAME (GREP)قرار گرفت و سرويس بهداشت دام FAO مامور و مسئول پيگيري پروژه جهاني ريشه كني طاعون گاوي شد و از سال 1994 عملا اين پروژه شروع به فعاليت نموده است .موفقيت اين پروژه بستگي به همكاري جدي كشورهاي عضوو اقدام لازم برابر با ضوابط و مقررات تدوين شده از جمله خط سير تعيين شده OIE PATHWAY) OIE ( دارد كه براساس بخشهاي مختلف آن پايه مراحل مقدماتي و پاياني پاك شدن از طاعون گاوي ـ قطع واكسيناسيون ، انجام آزمايشات سرولوژيكي و كلينيكي به منظور تهيه اسناد و مدارك عدم وجود ويروس در چرخش طاعون گاوي و نهايتا اعلام پاك بودن هر كشور از عفونت طاعون گاوي خواهد بود .
لذا با توجه به اينكه عملا آخرين مورد تائيد شده طاعون گاوي در ايران در سال 1373 ( مقارن 1994) ميباشد و بعد از آن بيماري طاعون گاوي در ايران مشاهده نشده و به اثبات نرسيده است ، لذا برنامه ملي كنترل طاعون گاوي در ايران به مرحله اول ريشه كني يعني قطع واكسيناسيون و اعلام پاك بودن از بيماري طاعون گاوي سوق داده ميشود وخط مشي تعيين شده OIE ( و دستور العمل پيوست ) OIE Pathway) ( كه بطور مشخص فاز بندي و تدوين گرديده است به مورد اجراء گذاشته خواهد شد.
برنامه مراقبتي طرح ملي ريشه كني طاعون گاوي
!خصوصيات شبكه :اين شبكه براي بيماري اگزوتيك طاعون گاوي ، در سطح ملي ، بصورت ديده بان ،مستقل و بصورت فعال و غير فعال اجرا مي گردد .
!تعريف مورد طاعون گاوي :كليه گاو ها و گاوميشهايي كه داراي هرتركيبي از علائم زير هستند مظنون به ابتلاء به طاعون گاوي تلقي ميشوند:
-وجود ضايعات تخريشي در دهان ( لثه ،كام ،زبان ).
-ريزش اشك از چشمها كه بتدريج چركي ميشود .
-اسهال .
-بروز تلفات بالا .
!منابع تامين داده هاي اين شبكه :
1-باتوجه به كد گزاري واحدهاي اپيدميولوژيك ، هر ماه تعدادي از واحدها بصورت تصادفي انتخاب و توسط مسئولين بررسي استان و يا شهرستان مورد بازديد قرار ميگيرد . داده هاي اين بازديدها در پرسشنامه مخصوص مراقبت فعال طاعـون گـاوي درج ميگردد و به سازمان دامپزشكي ،دفتر بررسي ،مبارزه و مراقبت ارسال ميشود .
2-علاوه بر واحدهاي اپيدميولوژيك ، ميادين دام و واحدهايي كه حمل و نقل دام در آنها زياد انجام مي گيردبصورت دوره اي بازديد خواهند شد . اين واحدها در هر شهرستان محدود و مشخص ميباشند .
3-گزارش كشتارگاهها ، بخصوص بازديد قبل از كشتار ، با تكيه بربيماريهاي مخاطي ، ميبايست همه روزه جمع آوري ودر پايان هر ماه به دفتر بررسي مبارزه و مراقبت بيماريهاي دام سازمان دامپزشكي ارسال گردد .در صورت برخورد با مورد مشکوک به طاعون گاوی در بازرسی قبل وبعد از کشتار ،می بايست فرم شماره 1/4 تکميل و ارسال گردد.
4-بصورت دوره اي، از كشتارگاههاي مناطق تحت اجراي برنامه،نمونه هاي عقده هاي لنفاوي برداشت ومورد آزمايش قرار ميگيرد.
(چگونگي و زمان اجراي اين بخش ازبرنامه متعاقبا توسط دفتر بررسيها اعلام خواهد شد)
5-درصورت مشاهده هرگونه دام حساس واجد علائم بيماري مخاطي ، با اولويت ظن به طاعون گاوي ، ميبايست غده هاي لنفاوي جهت رديابي ويروس بيماري جمع آوري و به آزمايشگاه ارسال شود .ضمنا فرم گزارش اين بيماري(فرم 4) نيزدر موردكانون مورد نظر تكميل و به دفتر بررسيها ارسال ميگردد. با توجه به اهميت موضوع ،تكميل فرم جداگانه براي هرمورد الزامي است.به منظور تسريع در اخذ نتايج آزمايشات ،برنامه تجهيز وراه اندازي آزمايشگاههاي منطقه اي اجرا خواهد شد.
6-هر سال براي نشان دادن سطح ايمني در مناطقي كه مايه كوبي انجام مي گيرد و رد يابي وجود احتمالي ويروس در گردش در مناطقي كه مايه كوبي آنها در راستاي برنامه ريشه كني جهاني طاعون گاوي قطع گرديده است ، نمونه برداري براي سرو مانيتورينگ و سروسرويلانس انجام مي پذيرد.تعداد نمونه هاي لازم نماينده جمعيت در هر مرحله تعيين خواهد شد .
بمنظورايجادزمينه براي اجراي برنامه هاي مراقبتي طاعون گاوي ميبايست اقدامات زير اجرا و گزارش عمليات به اين دفتر منعكس گردد.
1–كد گذاري روستاها و دامداريهاي صنعتي و نيمه صنعتي كه واحد اپيدميولوژيك محسوب مي گردند ،و ثبت كد و نام روستاها در فايلهاي كامپيوتري بمنظور شناخت كامل از اين واحدها و ايجاد امكان نمونه برداري از روستاها و بازديد مرتب از آنها.
2–سرشماري دامهاي هر واحد اپيدميولوژيك و ثبت در رايانه.(در بازديدهاي تصادفي ازواحدهاي اپيدميولوژيك تعداد دام موجود در واحدها بايد ثبت و تغييرات آن در رايانه منعكس گردد).
3-ايجاد امكانات لازم جهت ثبت كامپيوتري مواردگزارش وقوع بيماري مربوط به هر واحد اپيدميولوژيك .
(گزارشات بيماريهاي مخاطي هر روستا ميبايد به دفتر بررسي ، آموزش و مراقبت گزارش گردند هر چند كه چند روستا در يك منطفه جغرافيايي و نزديك به يكديگر وجود داشته باشند و يك بيماري خاص در همه آنها وقوع يافته باشد.)
4-ايجاد امكانات ثبت رايانه اي گزارشات روزانه كشتارگاهي شامل:علل ضبط لاشه ها و بيماريهاي دامي با تكيه بر بيماريهاي مخاطي گاو، تعداد دام كشتارشده و منابع تامين آنها (استان و شهرستان مبداء)و انعكاس ماهانه آنها به دفتر بررسيها.
نحوه اجراي برنامه هاي مراقبتي
مراقبت فعال :
1-هر ماه تعدادي از واحد هاي اپيدميولوژيك از طريق نمونه برداري تصادفي انتخاب شده (1در صد يا 5 درصد برحسب تعداد روستا وتوانايي استان ) و توسط مسئول مراقبت شهرستان مورد بازديد قرارگرفته و گزارش آن هر چند مورد بيماري وجود نداشته باشد به اداره کل دامپزشکی استان ارسال می گردد.دراستان ضمن ثبت در رايانه، فرم شماره 3 فقط در صورتيکه مشاهده مورد مظنون به طاعون مثبت باشد ،به سازمان ارسال ميشود.و درپايان ماه جمعبندی کلی ازگزارشات به سازمان دامپزشكي ارسال ميگردد.
2-علاوه برواحد هاي اپيدميولوژيك ، ميادين دام ميبايست هر 15 روز يكباربازديد گزارش آن طي فرم شماره3 ارسال گردد .
3-نمونه برداري براي سروسرويلانس وتعداد نمونه ها درهنگام ضرورت اعلام خواهد شد.نمونه برداري سرمي ساليانه انجام خواهد گرديد .
4-هر 6 ماه يكبار تعدادي نمونه عقده لنفاوي براي اطمينان از عدم وجود ويروس از كشتارگاه استان جمع آوري مي گردد . تعداد نمونه ها وچگونگي برداشت آنها توسط دفتر بررسي ،مبارزه و مراقبت از بيماريهاي دام تعيين مي گردد .
مراقبت غير فعال :
1-كليه موارد بيماريهاي مخاطي با ظن طاعون گاوي توسط فرمهاي شماره 4 بر اساس گردش كار سيستم مراقبت گزارش مي گردند . موارد مظنون دربازرسيهای قبل وبعد ازکشتار در کشتار گاهها طی فرم شماره 1/4 به سازمان اعلام می شوند.
2-در تمامي موارد ظن وقوع بيماري طاعون گاوي نمونه عقده هاي لنفاوي جهت تاييد تشخيص در اسرع وقت ميبايد به آزمايشگاه ارسال گردد .
بسمه تعالي
فرم شماره 3 سازمان دامپزشكي كشور شماره ……………..
شماره سريال…………. اداره كل بررسيها،مبارزه و مراقبت بيماريهاي دامي تاريخ ……/……/…
پرسشنامه مراقبت فعال طاعون گاوي
1-نام استان و كد 4- نام كارشناس بازديد كننده
2-نام شهرستان و كد 5 –تاريخ بازديد
3-نام روستا/ دامداري صنعتي /نيمه صنعتي وكد
6-تعداد گاو وگوساله در واحد اپيدميولوژيك 7- تعداد دام معاينه شده در آن واحد :
8-آيا در واحد موردبازديد بيماري مخاطي مشاهده مي گردد؟ بلي خير
9-در صورت جواب مثبت بند8 : تعداد مبتلا تعداد تلفات تعداد كشتار
10-در صورت جواب مثبت بند8،كدام يك ازعلائم زيردرمبتلايان ديده ميشود ؟
الف – ضايعات تخريشي دردهان (لثه ،كام، زير زبان) ب- اسهال ج- ريزش اشك
11-در صورت جواب مثبت بند8 ،آيادامهاي مبتلا اخيرا به اين واحددامداري وارد شده اند؟
بلي خير مبدا وتاريخ ورود دام :……………………………………..…………/………../………
13-شماره و تاريخ ارسال نمونه (در موارد مشاهده بيماري مخاطي برداشت نمونه عقده لنفاوي الزاميست)……/.…/…… ……...
14–شماره ثبت در دفتر بررسيهاي استان ……………………. ……/……./…….
15-رئيس اداره دامپزشكي شهرستان 17 – رئيس اداره بررسيهاي استان 18-مديركل دامپزشكي استان
امضاء امضاء امضاء
-واحد اپيدميولوژيك به روستا و واحدگاوداري صنعتي يا نيمه صنعتي اطلاق ميشود .
-اين فرم ميبايد به اداره كل بررسيها، مبارزه و مراقبت بيماريهاي دامي سازمان دامپزشكي كشور ارسال گردد .
-اين فرم براي واحدهاي اپيدميولوژيكي كه بصورت تصادفي انتخاب و بازديد مي گردند تكميل ميشود.
-شماره و تاريخ در سمت چپ،بالاي فرم مربوط به شماره و تاريخ ارسال فرم از شهرستان به استان است .
-شماره سريال شماره ثبت بازديد دردفتر بررسي شهرستان ميباشد .
بسمه تعالي
فرم شماره 4 سازمان دامپزشكي كشور شماره ……………..
شماره سريال…………. اداره كل بررسيها، مبارزه و مراقبت بيماريهاي دامي تاريخ ……/……/…
فرم گزارش وقوع بيماريهاي مخاطي گاو(مظنون به طاعون –مراقبت غير فعال)
1-نام استان و كد 4- نام منبع اطلا عاتي و كد
2-نام شهرستان و كد 5- نام بيماري احتمالي
3-نام روستا/ دامداري صنعتي /نيمه صنعتي وكد 6 –تاريخ وقوع بيماري
7–داده هاي مبتلايان به بيماري مخاطي با ظن طاعون گاوي در واحد اپيدميولوژيك:
نوع دام تعداد دام مبتلا تلفات ذبح شده
گـــاو
در
گروه سني گوساله0 – 3 ماه
ماده 3 ماه بيشتر
نر 3 ماه بيشتر
سايرگونه ها
با ذكر نام
8-مبدا و تاريخ ورود اخيردام (در صورتيكه وارد شده باشد)…………….. ……../……./……..
9-شماره و تاريخ ارسال نمونه( نمونه انحصارا عقده لنفاوي) ……/……/…… ……………
10–شماره ثبت در دفتر بررسيهاي استان ……………………. ……/……./…….
11-رئيس اداره دامپزشكي شهرستان 12–رئيس اداره بررسيهاي استان 13–مديركل دامپزشكي استان
امضاء امضاء امضاء
-واحد اپيدميولوژيك به روستا و واحدگاوداري صنعتي يا نيمه صنعتي اطلاق ميشود .
-اين فرم ميبايد به اداره كل بررسيها، مبارزه و مراقبت بيماريهاي دامي سازمان دامپزشكي كشور ارسال گردد .
-اين فرم براي كليه كانونهاي وقوع بيماري مخاطي ميبايست تكميل گردد هرچندكه دو كانون مجاور يكديگر باشند .
-شماره سريال : شماره ثبت بيماري در دفتر بررسيهاي شهرستان است .
-شماره و تاريخ در سمت چپ،بالاي فرم مربوط به شماره و تاريخ ارسال فرم از شهرستان به استان است .
بسمه تعالي
فرم شماره1/4 سازمان دامپزشكي كشور شماره ……………..
شماره سريال…………. اداره كل بررسيها،مبارزه و مراقبت بيماريهاي دامي تاريخ ……/……/…
گزارش مشاهده موارد مظنون به طاعون گاوي دركشتار گاه(مراقبت غيرفعال)
1-نام استان و كد 2-نام شهرستان و كد
3-نام كشتار گاه 5 –تاريخ مشاهده مورد
4-نام و نام خانوادگي بازرس كشتارگاه
6-تعداد گاو وگوساله بازرسي شده در تاريخ مشاهده مورد:
7-تعداد دام واجد علائم مشابه طاعون گاوي :
8-علائم باليني مشاهده شده در دام /دامهاي مظنون به طاعون گاوي:
الف –ضايعات تخريشي دردهان (لثه ،پايه هاي دندان ، زير زبان) ب- اسهال ج- ريزش اشك وبزاق
9-علائم كالبد گشايي مشاهده شده در دام /دامهاي مظنون به طاعون گاوي:
الف-لاشه آب گرفته،لاغر و بدبو ب-شكمبه وشيردان پرخون و گاهي همراه با نكروز
ج-خطو ط گوره خري درتمام روده بزرگ د-پـرخـوني ناي و ريتين، آمفيزم ريتين
10-مبداء دام و تاريخ حمل دام به كشتار گاه :
مبداء: تاريخ حمل:
13-شماره و تاريخ ارسال نمونه (در موارد مشاهده بيماري مخاطي برداشت نمونه عقده لنفاوي الزاميست)……/.…/…… ……...
14–شماره ثبت در دفتر بررسيهاي استان / /
15-رئيس اداره دامپزشكي شهرستان 17 – رئيس اداره بررسيهاي استان 18-مديركل دامپزشكي استان
امضاء امضاء امضاء
-اين فرم ميبايد به اداره كل بررسيها، مبارزه و مراقبت بيماريهاي دامي سازمان دامپزشكي كشور ارسال گردد .
-شماره و تاريخ در سمت چپ،بالاي فرم مربوط به شماره و تاريخ ارسال فرم از شهرستان به استان است .
-شماره سريال شماره ثبت دردفتر بررسي شهرستان ميباشد .
آموزش، ترويج و اطلاع رساني در راستاي برنامه ملي ريشه كني طاعون گاوي
به منظور ايجاد زمينه مشاركت هر چه بيشتر كليه دست اندركاران ، كاركنان مراكز دولتي و دامداران در اين حركت مهم ملي اقدامات زيرتوسط ستاد ملي به مورد اجرا در مي آيد:
1–برگزاري جلسات توجيهي براي مديران كل و معاونين فني استانها
2–تهيه مطالب توجيهي مناسب براي مقامات استاني كه ارائه و پيگيري آن بعهده مديران كل و معاونين فني استانها خواهد بود
3–كارگاه آموزشي منطقه اي مسئولين بررسيها و مراقبت بيماريهاي دامي، قرنطينه ، مبارزه با بيماريهاي دامي و كارشناس مسئول آزمايشگاه استانها
4–آموزش كارشناسان آزمايشگاههايي كه بعنوان آزمايشگاه منطقه اي اين بيماري مشخص ميشوند.
5–هماهنگ كردن تعاونيهاي گاوداران ، دامپزشكان بخش خصوصي ، دانشگاهها و …. درجهت سياستهاي اين پروژه
6–آموزش دامداران و ترويج امور از طريق :
-تقويت امكانات و فعاليتهاي آموزشي دفتر بررسيها و آموزش تا در كوتاه مدت و قبل از برنامه ديگر بتواند دامداران را در مسير همكاري لازم با برنامه سوق دهد.
-مديريت ترويج معاونت ترويج و مشاركت مردمي وزارت جهاد كشاورزي و سازمان نهضت سواد آموزي و بااستفاده از جزوات مخصوص ، مطبوعات وابسته به معاونت ترويج و مشاركت مردمي وزارت ، تابلونويسي ، مدرسه راديوئي و صدا و سيماي استانهاو ….
ضوابط و دستورالعملهاي قرنطينه اي طاعون گاوي
تعريف قرنطينه :
به محلي اطلاق ميشود كه مجموعه اي ازمقررات ، ضوابط و دستورالعملهاي فني – بهداشتي در يك دوره زماني خاص برروي دام هاي حساس و فرآورده هاي با منشاء دامي و سايرعوامل خطر،بمنظورجلوگيري از ورود و يااشاعه عامل بيماري،اعمال ميشود.
دوره كمون قرنطينه :
دوره كمون قرنطينه اي براي طاعون گاوي 21 روز ميباشد.
شرايط حمل دام از مبداء استانهائي كه واكسيناسيون در آنها قطع شده است به مقصد ساير استانها:
1-دامها در زمان حمل از سلامت كامل برخوردار باشند( باليني )
2-درتماس با منابع آلودگي با ويروس قرار نگرفته باشند.
3-وجود اطمينان از آنكه دامها حداقل طي 30 روز قبل از حمل در آن استان نگهداري شده باشد.. در صورت عدم وجود اطمينان ميبايست اقدامات خاص قرنطينه اي قبل از حمل به شرح زير اعمال گردد.
-دامها در محل دامداري به مدت 30 روز قرنطينه ميگردند
-تعداد دامهاي مورد نظر براي حمل مشخص شده وشماره گذاري ميشوند.
-در طول مدت قرنطينه دامها ميبايست توسط دامپزشك مسئول قرنطينه مرتبا مورد بازديد ومعاينه قرارگيرند.
4-چنانچه مقصد دامهاي حمل شده، مناطق تحت پوشش واكسيناسيون باشد ، اين دامها ميبايست در مقصد واكسينه شوند
5-چنانچه مقصد دامهاي حمل شده، مناطق قطع واكسيناسيون باشد ، اين دامها نميبايست به هيچ وجه واكسينه شوند
شرايط حمل دام از مبداء استانهائي كه در آنها واكسيناسيون انجام مي پذيرد به مقصد ساير استانها:
1-واكسيناسيون برعليه طاعون بطور سيستماتيك در آن منطقه انجام شده باشد بنحويكه تمامي جمعيت دامي را پوشش داده باشد.
2-دامهادر زمان حمل از سلامت كامل برخوردار باشند.(باليني)
3-از آخرين تاريخ واكسيناسيون دام بر عليه طاعون گاوي حداقل 30 روز گذشته باشد .
4-در معرض منابع آلودگي باويروس قرار نگرفته باشند.
5-چنانچه مقصد دامهاي حمل شده، مناطق قطع واكسيناسيون باشد ، اين دامها ميبايست درمبداء شماره گزاري شده ودر استان مقصد محل استقرار آنها به دقت مشخص شده و دائما تحت مراقبت باشند.
شرايط واردات گوشت تازه و ساير فرآورده هاي خام دامي از خارج .
1-دستورالعملهاي لازم در رابطه با فرآورده هاي دامي طبق ضوابط و دستورالعملهاي بين المللي بكار گرفته شده باشد.
2-احتياطات لازم براي جلو گيري از تماس فرآورده ها يا منابع آلودگي به عمل آمده باشد.
3-فرآورده ها از مناطقي جمع آوري شده باشند كه جزو مناطق محدود (قرنطينه )شده نباشند.
شرايط واردات پشم و پوست از خارج:
ميبايست دستورالعملهاي كد 2/2/6/3 ، 3/2/6/3 ، 4/2/6/3 برروي آنها اعمال شده باشد
شرايط واردات شاخ ،سم ،استخوان و تروفه هاي شكاري ،وتاكسي درمي هاي ارسالي براي موزه ها ازخارج :
1-ميبايست كاملا خشك شده باشند و فاقد بافتهاي تازه باشند.
2- حداقل 14 روز از آخرين تاريخ خشك شدن آنها گذشته باشد.
3- بطور كامل ضد عفوني شده باشند.
شرايط واردات دام زنده از خارج:
1-الزاميست دامها بمدت 21 روز در محل قرنطينه هاي مرزي نگهداري شوند.
2-دامها بايستي فاقد تيتر آنتي بادي عليه طاعون گاوي باشند .لذا اين گونه دامها خونگيري شده و سرم آنها جهت رديابي آنتي بادي عليه طاعون گاوي به آزمايشگاه ارسال ميگردد
موارد فوق صرفا براي طاعون گاوي بوده و در مورد ساير بيماريها قوانين قرنطينه اي خود اعمال ميشود.
اقدامات قرنطينه اي در موارد اضطراري
درصورت برخورد با موارد مشكوك
1-واحداپيدميولوژيك مظنون به طاعون گاوي ميبايست تا حصول نتايج آزمايشگاهي كاملا قرنطينه شود
2-تا شعاع مناسب ،برحسب شرايط جغرافيايي منطقه ،صدورگواهي حمل براي هر نوع دام حساس حداكثربه مدت 21 روز ممنوع خواهد شد.در صورت منـفي بودن نتايج آزمايشات ، ممنوعيتها لغو شده و در صورت مثـبت بودن آنها طبق روال ذكر شده درزير برخورد خواهد شد.
درصورت بروز طاعون گاوي در يك واحد اپيدميولوژيك :
1-تمامي دامهاي موجود درواحد پس از كشتار، دسته جمعي دفن و يا سوزانده شوند.(غرامت دامهاي معدوم شده ازمحل اعتبارات مربوطه پرداخت خواهد شد).
2-تا شعاع مناسب برحسب شرايط جغرافيايي منطقه،در اطراف كانون ،تردد هرنوع دام زنده و فرآورده هاي خام دامي ممنوع خواهد بود.(قرنطينه منطقه اي)
3-با ضد عفوني كننده هاي مناسب در فواصل روزهاي صفر،7 و 21 اماكن و جايگاه دامي بايستي ضدعفوني شوند.28 روز بعد از اولين ضد عفوني در صورت رفع بيماري ميتوان دام وارد جايگاه نمود.
براي حصول اطمينان از اعمال مقررات ، ضوابط و دستورالعملهاي قرنطينه اي در استانهاي مرزي بايستي :
-اعتبارات لازم براي تجهيز پست هاي قرنطينه بخصوص خريد كانكس سيار تخصيص يابد .
-آموزش نيروههاي فني در استانها ي مرزي براي آشنائي با مقررات قرنطينه اي مطابق با استانداردهاي بين المللي منظور گردد.
-در راستاي جلوگيري از ورود عامل بيماري از مرزهاي كشور ، نظام مند كردن مقررات قرنطينه اي بر دامهاي وارده در استانهاي مرزي اعمال گردد.
اقدامات اضطراري متعاقب برخورد با مواردطاعون گاوي
الف- اقدامات در موارد مظنون :
1-در صورت برخورد با شواهدي ازوقوع طاعون گاوي در يك واحد اپيدميولوژيكي آن واحد مظنون به ابتلائ به اين بيماري محسوب شده و ميبايد سريعا قرنطينه كامل گردد .
2-در اين واحد ميبايست نسبت به تهيه نمونه هاي عقده هايلنفاوي از دامهاي مشكوك اقدام و اين نمونه ها جهت رديابي ويروس ،در كوتاه ترين زمان ممكن ودر شرايط مناسب ، به آزمايشگاه رسانده شوند .
3-جهت رديابي بيماري و كشف منشاء آن وكسب اطلاع از وقوع احتمالي بيماري در مناطق ديگرنسبت به اجراي برنامه بيماريابي و مراقبت اقدام شود.
ب - اقدامات در موارد تائيد شده:
4-پس از تاييد آزمايشگاهي وقوع بيماري ، ميبايست قرنطينه منطقه اي علاوه برقرنطينه واحد اعمال گردد .
5-لازم است اكيپهاي عملياتي بيمارياب و ضد عفوني سريعا در محل مستقر و فعاليت خود را آغاز نمايند .درصورت مشاهده مورد ديگري ازرخداد بيماري در منطقه، با تائيد ستاد ، عمليات واكسيناسيون ،درمحدوده قرنطينه منطقه اي ،بشكل حلقه اي اجرا خواهد شد. (تركيب نيروي انساني ،تجهيزات وساير مشخصات اكيپهاي عملياتي طي دستورالعمل جداگانه اي ابلاغ ميگردد)
6-بعد از تاييدآزمايشگاهي موردمشكوك ،تصميم گيري در مورد چگونگي اقدام براي ريشه كن نمودن بيماري در كانون يا منطقه بعهده ستاد ملي ريشه كني طاعون گاوي ميباشد .
به ميزان مناسب(حداقل 000/500 دوز) واكسن بمنظور حمايت ازدامهاي سالم موجود در مناطق مورد تهديد،دربانك واكسن سازمان دامپزشكي كشور نگهداري خواهد شد كه همواره يكماه قبل از انقضاء تاريخ آن ميبايد در جهت جايگزيني واكسن اقدام لازم معمول شده و اين ميزان بايد بطور دائم در اختيار باشد . |
|
|
|
