نحوه اثر سموم پیروتروئیدها

همانند سم د.د.ت و بسیاری از سموم حشره کش سموم پیرو تروئید طبیعی و مصنوعی بر روی سیستم عصبی عمل می کنند .مکانیزم عمده این سموم ، قطع نفوذ پذیری غشائ سلولهای عصبی نسبت به اتم سدیم می باشد .محل اثر آن مشخص نمی باشد.اما احتمالا محل اثر سموم پیروتیرئید و د. د.ت بر روی مغز ، طناب نخاعی ، و سیستم اعصاب جانبی می باشد.دو گروه دیگر از حشره کش ها شامل کارباماتها و ارگانوفسفره ها اگر چه که جزء سموم اعصاب هستند اما روی سیستم اعصاب جانبی بی تاثیر می باشند. اکثر حشره سناسان معتقدند که این سموم دارای قابلیت کنترلی موثر و توسعه پذیر بر روی حشرات هستند. گر چه که چندین گونه حشره مهم ، به این ترکیبات شیمیائی مقاومت پیدا کرده اند . از نمونه آنها (tobacco budworm (Heliothis virescens) ) می باشد.

چگونگی مسمومیت زائی سموم پیروتروئید ها

درجه سمیت پیرتروئید ها براساس ایزومرهای آنها است به نحوی که هر ایزومر درجه سمیت خود را دارد. بسیاری از پیرتروئید ها دارای دو ایزومرسیس و ترانس هستند. برخی از آنها تا حدود هشت ایزومر با خواص مختلف دارند. در شکل زیر مولکول پرمترین permethrin را مشاهده می کنید. این سم دارای دو ایزومر سیس و ترانس است.درجه سمیت این ترکیب بسته به نسبت ایزومرهای آن می باشد.مثلا LD50 خوراکی پرمترین در موش صحرائی از 224 تا 6000 میلیگرم بازاء کیلوگرم وزن بدن بر اساس افزایش ایزومر ترانس ، از 20 تا 80 درصد افزوده می گردد.

cis-permethrin tran

 

s-permithrin

 

بیشترفرمولهای تجارتی این سموم دارای نسبت ثابتی از ایزومرهای این ترکیبات هستند.فرمولهای ساخته شده از تک ایزومر بعنوان مثال deltamethrin احتمالا دارای سمیت خیلی بیشتری ازاین سم با جهار یا هشت ایزومر در ساختمان خود می باشد.

 

Acute Toxicity of Mixtures of Two Isomers of Permethrin

 

بر اساس آزمایشات انجام شده بر روی حیوانات آزمایشگاهی ، راه ورود سموم پیرتروئیدها به بدن در بوجود آمدن مسمومیت حاد موثر می باشد.بشترین مسمومیت وقتی است که سم مستقیما به مغز وارد شود .بعد از آن مسمومیت از طریق ورود سم به خون و بعد از راه روده و سپس مصرف خوراکی ،تنفس و در نهایت از طریق پوست می باشد. بیشترین مسمومیت از طرق مغزی و خونی است همچنانکه در پستانداران درنتیجه فرآیند های متابولیک سم زدائی بسرعت صورت می گیرد. وراههای ورود دیگر از جمله روده ، پوست و شش ها با سرعت جذب کمی مواجه می باشند.

متابولیت های یک پیروتروئید می تواند سمیت بیشتری از ترکیب اولیه داشته باشد مثلا در موش LD50 تزریق داخل پرتونیوم سم ترانس-رزمترین (trans-resmethrin ) بیش از 1500میلیگرم بازاء کیلوگرم وزن بدن می باشد.و این ده ها برابر کمتر ازسمیت سه متابولیت این سم (حدود 46 تا 96 میلیگرم بازاء کیلو گرم وزن بدن ) است.

فاکتور های دیگری نیز بر روی درجه سمیت پیرتروئید ها موثر است.یکی از آنها شرائط سلامتی انسان یا دام ، پیش از مسمومیت می باشد . مسائلی همچون مشکلات تنفسی و پوستی ممکن است در تشدید مسمومیت دخالت نماید.همچنین پیروتروئید های دارای مقدار زیاد اتمهای هالوژنه مانند کلر ، برم و فلوئور در ترکیبات خودمثل سموم فلوسای ترینیت(flucythrinate) وتفلوترین (tefluthrin ) دارای سمیت بیشتری نسبت به ترکیبات با هالوژنهای کمتر، همچون پرمترین (permethrin ) و سای فلومترین (cyfluthrin ) برای پستانداران هستند.مسمومیت های حادی که برخی از ترکیبات پیرتروئید ها در موش های صحرائی و موش ها ی نر و ماده ایجاد می کنند با یکدیگر متفاوت می باشد. در مسمومیت با پیروترویید ها تغذیه نیز اثر گذار است. سم د.د.ت و پیرتروئید ها یکی از معدود سم هائی هستند که سمیت آنها در درجه حرارت کم افزایش می یابد.

سمیت پروتروئید ها در حشرات تقریبا 2250 برابر پستانداران است.این مسئله میتواند بعلت دو عامل تفاوتها درقابلیت این سموم به عنوان سموم عصبی

(their potency as neuronal toxins ) و تفاوتهائی در سرعت سم زدائی بین بی مهرگان و مهره داران باشد. (Song and Narahashi, 1996 ) .

حساسیت کانال سدیم در ساولهای عصبی بی مهره گان نسبت به پستانداران برای سموم پیرتروئید ها ده برابر می باشد.(همان منبع).از طرفی ، درجه حرارت بی مهرگان تقریبا 10 درجه کمتر از پستانداران است و درآزمایشات مشخص شده که در محیط کشت حساسیت دشارژعصبی تکراری ((repetitive neuronal discharge کانال سدیم نسبت به سم تترامترین در درجات حرات پائین تر بیشتر می باشد.(همان منبع) در این مطالعه برگشتن به حالت نرمال کانال سدیم باوسیله شستشوکه تحت تاثیر سم فوق بوده است ،در پستانداران تقریبا پنج برابر سریعتر از بی مهرگان بوده. همچنین پروسه متابولیزم کبدی سم زدائی، در پستانداران سریعتر انجام گرفته است.در نهایت جثه کوچک حشرات باعث مسمومیت عصبی اعصاب انتهائی بدن آنها (end-organ ) قبل از مسمومیت زدائی (detoxification )می شود. اما مهمترین علت تفاوت بین مهره داران و بی مهرگان ، تاثیر کم سموم پیرتروئید در پستانداران در رابطه با جذب کم پوستی (راه اصلی در معرض قرار گرفتن ) در این گروه می باشد. و مسئله دیگر متابولیزم سم ، به ترکیبات غیر سمی است.

راههای آلودگی بدن انسان به مواد شیمیائی و سموم چگونه است؟

انسانها در زندگی خود دائم در معرض مواد شیمیائی طبیعی و مصنوعی هستند. خیلی از این مواد برای انسان مفید و تعدادی نیزمی تواند زندگی آنها را با خطر مواجهه و سلامت ایشان راتهدید نماید. راههای زیادی برای آلودگی به مواد شیمیائی وجود دارد.

آلودگی از طریق هوا ئی که تنفس می کنیم،. غذائی که مصرف می کنیم و مواد شیمیائی که با پوست ما در تماس است صورت می گیرد.جنین می تواند از طریق مادر در زمان آبستنی آلوده شود.تعدادی آلودگیهای شیمیائی می تواند از بدن مادر و از راه شیر به بچه منتقل شود.سموم مشخصی می توانند در چربی بدن ماهی و حیوانات ذخیره وبیش از آنجه که در طبیعت موجود است تغلیظ و به زنجیره غذائی وارد شود. این مواد می توانند به مدت طولانی در بدن ذخیره گردند. مواد شیمیائی دیگری می توانند در بدن شکسته و دفع گردند . و یا می توانند به متابولیت های خطرناک دیگری تبدیل شوند .برخی دیگر بوسیله آنزیمها فعال شده و به مواد سرطانزا تبدیل می گردند.برخی نیز ممکن است که به فاکتورهای ضد سرطان تبدیل گردند.

تاریخ آخرین بروزرسانی   :  1390-10-8 5:20        برو بالای صفحه نسخه قابل چاپ     
 

كپي برداري از اين سايت فقط با ذكر منبع بلامانع است ، كليه حقوق براي اداره كل دامپزشكي استان فارس محفوظ است

1380-1391 

  شيراز ،خيابان مشير غربي - تلفن تماس :2322987-2322459-2323097 دورنگار :2323150-2324870